در دنیای امروز، زنجیره تأمین فرآورده های سلامت محور (دارو، تجهیزات پزشکی، مکمل ها، شیرخشک و فرآورده های آرایشی و بهداشتی) نیازمند بالاترین سطح شفافیت، رهگیری و راستی آزمایی است. ورود اقلام تقلبی یا قاچاق نه تنها خسارات اقتصادی هنگفتی به دنبال دارد، بلکه مستقیماً با جان و سلامت مصرف کنندگان سر و کار دارد. در ایران، سامانه تیتک و سامانه پیاده سازی استانداردهای جهانی GS1 به عنوان ستون فقرات نظارت و اصالت سنجی این اقلام به کار گرفته شده اند.
در این مقاله، به بررسی سازوکار فنی تیتک، نقش کدهای استاندارد GS1 و کاربردهای عمومی و حیاتی اپلیکیشن موبایل تیتک برای عموم مردم می پردازیم.
سامانه TTAC (سامانه ردیابی، رهگیری و کنترل اصالت فرآورده های سلامت محور)، تحت نظارت مستقیم سازمان غذا و دارو ایران، بستری یکپارچه برای مدیریت چرخه عمر محصول از نقطه تولید یا واردات تا مصرف نهایی است.
این سیستم بر پایه شناسه گذاری واحد در سطح واحد کالا (Item-level Serialization) عمل می کند؛ یعنی هر بسته دارویی یا بهداشتی، شناسنامه و هویتی کاملاً منحصربه فرد دریافت می کند.
زیرساخت شناسه گذاری برچسب های اصالت سازمان غذا و دارو کاملاً منطبق بر معماری بارکدهای دوبعدی GS1 DataMatrix است. روی هر برچسب زرد رنگ اصالت، عناصر کلیدی زیر درج شده است:
اپلیکیشن موبایل تیتک به منظور در دسترس قراردادن شفافیت زنجیره تأمین برای عموم مردم و بیماران طراحی شده است. از مهم ترین کاربردهای این برنامه می توان به موارد زیر اشاره کرد:
کاربر می تواند با استفاده از دوربین گوشی و فناوری OCR یا بارکدخوان تعبیه شده در نرم افزار، بارکد دوبعدی GS1 DataMatrix را اسکن کند یا کد 16 رقمی اصالت را وارد نماید. پاسخ دریافتی شامل اطلاعات دقیق زیر خواهد بود:
یکی از چالش های همیشگی بیماران، یافتن داروهای خاص و کمیاب است. اپلیکیشن تیتک با اتصال به پایگاه توزیع کشوری داروخانه ها، امکان جستجوی موجودی دارو بر اساس منطقه جغرافیایی و نمایش نزدیک ترین داروخانه های دارای سهمیه را فراهم می کند.
اپلیکیشن با اسکن بارکد، قیمت مصوب سازمان غذا و دارو را نمایش می دهد تا از گران فروشی جلوگیری شود. همچنین دسترسی به اطلاعات بروشور، دوز مصرفی، تداخلات دارویی و عوارض جانبی در اختیار کاربر قرار می گیرد.
مصرف کنندگان و کادر درمان می توانند در صورت بروز حساسیت یا عوارض جانبی، گزارش ADR ثبت کنند؛ همچنین در صورت مشاهده کالای نامنطبق یا مخدوش بودن بارکد، مستقیماً به بازرسان سازمان غذا و دارو گزارش تخلف دهند.
با هوشمندسازی توزیع شیرخشک و داروهای خاص از طریق کد ملی نوزاد/بیمار، اپلیکیشن تیتک امکان پیگیری تاریخچه دریافت و سهمیه های باقی مانده را فراهم می سازد.
چنانچه دسترسی به نرم افزار موبایل ممکن نباشد، مصرف کننده می تواند از مسیرهای موازی زیر اقدام کند:
سامانه تیتک و استانداردهای جهانی GS1 زنجیره تأمینی شفاف و ایمن برای سلامت جامعه ایجاد کرده اند. استفاده از اپلیکیشن موبایل تیتک به عنوان ابزاری در دسترس، تضمین کننده ی سلامت دارویی و غذایی خانواده ها است و مانع از گسترش محصولات تقلبی در بازار می شود.
